Vetëm 13 të burgosur shqiptarë janë transferuar deri tani nga burgjet britanike drejt Shqipërisë, pavarësisht një marrëveshjeje të nisur tre vite më parë që synonte kthimin e rreth 200 të dënuarve.
Programi i transferimit të të burgosurve, i shpallur nga Britania e Madhe dhe Shqipëria në vitin 2023, parashikonte një financim prej rreth 8 milionë paundësh. Qëllimi ishte që shtetasit shqiptarë të dënuar për vepra të rënda në Britani të vazhdonin vuajtjen e dënimit në Shqipëri, duke ulur edhe kostot për sistemin britanik të burgjeve.
Sipas një burimi në Ministrinë e Drejtësisë së Shqipërisë, objektivi ishte transferimi i 200 të burgosurve shqiptarë që vuajnë dënime mbi katër vjet. Megjithatë, deri tani janë transferuar vetëm 13 persona.
Mes të dënuarve që ende ndodhen në burgjet britanike janë edhe 15 persona të dënuar për vrasje dhe që vuajnë dënime të përjetshme.
Në mesin e tyre është edhe Koci Selamaj, i dënuar me një minimum prej 36 vitesh burgim për vrasjen e mësueses Sabina Nessa, 28 vjeç, në një park në juglindje të Londrës në vitin 2021. Selamaj më pas sulmoi edhe dy oficerë burgu në HMP Frankland, në County Durham, në maj të vitit 2023.
Mbajtja e një të burgosuri në sistemin penitenciar britanik kushton mesatarisht rreth 56 mijë paund në vit për taksapaguesit.
Kur marrëveshja u prezantua në vitin 2023, ish-Sekretari britanik i Drejtësisë, Alex Chalk, deklaroi se skema do të përshpejtonte largimin e të dënuarve të huaj dhe do të garantonte që autorët e krimeve të rënda të përballeshin me drejtësinë.
Shqipëria kishte kërkuar financim nga qeveria britanike për forcimin e sistemit të burgjeve në mënyrë që të mundësohej zbatimi i marrëveshjes. Qeveria britanike ra dakord për një financim prej 4 milionë paundësh në vit, duke theksuar se pagesa lidhet pjesërisht me numrin e të burgosurve të transferuar.
Një nga arsyet e vonesave besohet të jetë ngarkesa e gjykatave shqiptare, të cilat duhet të njohin dënimet e dhëna nga gjykatat britanike përpara se të mund të kryhet transferimi.
Ndërkohë, qeveria britanike ka theksuar se marrëveshjet për transferimin e të burgosurve janë vetëm një nga mekanizmat për largimin e shtetasve të huaj të dënuar. Sipas saj, më shumë se 11,700 persona janë larguar nga Britania që prej korrikut 2024.
Shifrat e fundit kanë rikthyer debatin mbi efektivitetin e marrëveshjes shqiptaro-britanike, pasi tre vite pas nisjes së programit, numri i të transferuarve mbetet shumë larg objektivit fillestar prej 200 të burgosurish.
