Ne vitin 2013 një ngjarje e pazakontë pushtoi një rajon të vogël në Kazakistan.
Më shumë se 140 persona në dy fshatra të vegjël u prekën nga një sëmundje misterioze, me të prekurit që binin në gjumë për deri në gjashtë ditë.
Që nga marsi i vitit 2013, sëmundja misterioze ka prekur më shumë se 140 persona në Kalachi dhe Krasnogorsk, dy vendbanime të vogla në stepën e gjerë kazake, me një popullsi totale prej rreth 810 banorësh, kryesisht rusë dhe gjermanë etnikë.
Banorët binin papritur në gjumë, madje edhe gjatë ecjes dhe kur zgjoheshin përjetonin humbje kujtese, përgjumje të rëndë, dobësi dhe dhimbje koke. Disa persona u prekën më shumë se gjashtë herë, ndërsa gjumi mund të zgjaste deri në gjashtë ditë.
Personi i sëmurë duket sikur ishte i vetëdijshëm dhe madje mund të ecte, por më pas binte në një gjumë të thellë dhe gërhiste . Kur zgjohej … nuk mbante mend absolutisht asgjë.
Sëmundja prekte si të moshuarit, ashtu edhe fëmijët. Disa fëmijë binin në gjumë edhe në shkollë. Disa banorë raportuan halucinacione të frikshme. Fëmijët vendas Rudolf Boyarinos dhe Misha Plyukhin i thanë se kishin parë kuaj me krahë, gjarpërinj në shtretërit e tyre dhe krimba që u hanin duart.
Madje edhe kafshët shtëpiake dukeshin se nuk ishin imune. Banorja e Kalachit, Yelena Zhavoronkova tha se macja e saj papritur “u çmend” një të premte në mbrëmje dhe filloi të mjaullinte e të sulmonte muret, mobiliet dhe qenin e familjes.
“Ra në gjumë në orët e para të mëngjesit dhe gërhiti si një njeri deri në mesditën e së shtunës. Nuk reagonte ndaj asgjëje, madje as ndaj ushqimit të maces”, tregoi Zhavoronkova.
Mjekët ekzaminuan macen dhe persona të tjerë të prekur, por sëmundja misterioze nuk po gjente shpjegim. Fillimisht u dyshua se pacientët mund të ishin prekur nga pasojat e konsumimit të vodkës së falsifikuar. Ndërsa numri i rasteve rritej, mjekët nisën të përdornin diagnozën “encefalopati me origjinë të panjohur”, një term i përgjithshëm për sëmundjet e trurit.
Shumë banorë dyshuan për minierat e uraniumit aty pranë, të cilat ishin mbyllur pas rënies së Bashkimit Sovjetik. Krasnogorsku ishte shndërruar në një qytet pothuajse fantazmë, me vetëm rreth 130 banorë nga 6,500 që kishte pasur dikur.
Ministria e Shëndetësisë së Kazakistanit kontrolloi më shumë se 7,000 banesa në zonën përreth, por nuk gjeti nivele të konsiderueshme rrezatimi apo metalesh të rënda dhe kripërave të tyre. Në disa banesa u zbuluan nivele të rritura të radiumit, por jo në masën që mund të shpjegonte fenomenin.
Edhe specialistët e çrregullimeve të gjumit nuk arritën të gjenin një shkak. Një somnolog tha në vitin 2014 se dy fshatrat e izoluar mund të ishin duke përjetuar një rast psikozë masive, të ngjashme me një skuqje psikosomatike që kishte prekur fëmijë në SHBA në vitin 2002, në kohën kur frika nga sulmet terroriste ishte shumë e lartë.
Por tani misteri më në fund dukej se ishte zgjidhur.
Zëvendëskryeministri i Kazakistanit, Berdibek Saparbaev, deklaroi se shkaku lidhej me minierat e uraniumit. Pas analizimit të rezultateve të ekzaminimeve mjekësore të banorëve, studiuesit arritën në përfundimin se sëmundja shkaktohej nga rritja e niveleve të monoksidit të karbonit dhe hidrokarbureve në ajër.
“Minierat e uraniumit u mbyllën në një moment dhe herë pas here aty krijohet një përqendrim i monoksidit të karbonit”, tha Saparbaev. “Si pasojë, niveli i oksigjenit në ajër ulet, dhe ky është shkaku i vërtetë i sëmundjes së gjumit në këto fshatra.”
Ndërkohë, kishte nisur evakuimi i dy fshatrave. Sipas raportimeve të asaj kohe, autoritetet kishin zhvendosur 68 nga 223 familje.
